پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ
آرشیو وبلاگ
واژه‌ی "زوڵف" در تک بیت های لکی نویسنده: علی کولیوندزاده - ۱۳٩۱/٧/٢٩

"موی
سر برای زن‌های لک از اهمیت و جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده است زیرا داشتن موی بلند
یکی از مشخصه‌های زن لک است

تک‌بیت‌هایی که سینه‌ به سینه برای مردم لک به یادگار مانده است، برحسب موضوعی که دارند در آواز "هوره" یا "مور" (مویه) مورد استفاده خوانندگان اینگونه آوازها قرار می‌گرفتند.
ابیاتی که در این ستون به آنها اشاره می‌شود، ابیاتی است که در "هوره" مورد استفاده بوده است. تفاوتی که "هوره" با "مور" دارد در این است که "مور" را در مراسم‌های عزاداری می‌خوانند و اصولا توسط زن‌ها خوانده می‌شود که در واقع همان ذکر مصیبت است اما "هوره" این‌گونه نبوده است.

در زبان لکی به واژه‌ی "تار"، "تاڵ" گفته می‌شود و همچنین واژه‌ی "زوڵف" همان زلف یا موی سر است. برای این منظور چند تک‌بیت لکی را مثال می‌زنیم:

تاڵی وه‌ زوڵفد که‌فتیه وه‌ گریه

وه‌ گوڵاو بشوره‌ی بگره‌ی وه‌ خنیه

در تاری از مو‌هایت گره افتاده است، برای باز شدن این گره، موهایت را با گلاب شستشو  بده و به آن حنا بزن.(حنا، یکی از رنگ‌های طبیعی است که زنان از زمان‌های گذشته از آن استفاده می‌کردند و اکنون با ساخت رنگِ موهای شیمیایی کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.)

تاڵی وه‌ زوڵفد ڕوشنای گلاره‌م

تو ته‌قسیر نه‌یری خووه‌م سیه‌چاره‌م

تاری از موهای تو روشنی‌بخش چشم‌های من است، تو هیچ تقصیری نداری من خودم سرنوشت بدی دارم.

تاڵی وه‌ زوڵفد یه‌قه‌م بدوزم

وه‌ غوربه‌ت مه‌چم به‌لکه‌م نه‌سوزم

تاری از موهایت را بده تا یقه‌ام را با آن بدوزم چون به غربت می‌روم تا گرما مرا نسوزاند. (البته در این بیت منظور شاعر به یادگار بردن تار مویی از معشوقه است تا درد غربت را بتواند تحمل کند و تاب بیاورد.)

تاڵی وه‌ زوڵفد هه‌م که‌فته بازی

گل ماری وه‌ ده‌ور مینای شیرازی

تاری از موهایت بر روی صورتت تکان می‌خورد و دور مینای چشمانت می‌چرخد. (چشم در این بیت به جام باده تشبیه شده که تاری از موها دور آن می‌چرخد.)

زوڵفه‌ هیوله‌گه‌د تاڵ‌تاڵ بکیشم

بکه‌مه‌ی کوڵای وه‌ سای بنیشم

موهای بورت را تار تار جدا کنم و با آن آلاچیقی بسازم و در سایه‌ی آن بنشینم. (به‌نظر
می‌رسد که موهای معشوقه به‌ اندازه‌ای بلند است که می‌توان با آن سایه‌بانی ساخت و در سایه‌‌ی آن آرام گرفت.)

تاڵی وه‌ زوڵفد پاوه‌نی پامه

تا روژِ مردن کرماشان جامه

تاری از موهایت مانند زنجیر دور پاهایم پیچیده است و پاگیرم کرده است و تا روزی که
بمیرم در کرمانشاه خواهم ماند.

تالی وه‌ زوڵفد بپیچم وه ده‌س

بوومه باخه‌وان هه‌ر دو چاو مه‌س

تاری از زلف‌هایت را دورِ دست‌هایم بپیچم و مشغول باغبانی چشمان مستت شوم.

خدا ڕو وه ده‌س هاوساگه‌ی شانم

قاو خووی خنج کردیه وه‌ قه‌ساس گیانم

خدایا داد از دست همسایه‌‌مان که موهایش را به قصد کشتنِ من کوتاه کرده است به تو پناه می‌برم. (این بیت نشان‌دهنده‌ی طرز پوشش زنان لک است زیرا صحبت از مویی است با نام "قاو" که اصولا به‌صورت بافته شده در قسمت جلوی بدن آویزان است.)

زوڵف هیول و لیول که‌م‌ره‌نگ و چین‌چین

په‌خشی که وه‌ بان دایره‌ی جه‌بین

موهای به‌ رنگ بور و فر شده‌ات را بر روی دایره‌ی صورتت پخش کن.

تمام این ابیات نشان‌دهنده‌ی این موضوع مهم است که داشتن موی سر برای زن‌های لک از اهمیت و جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده است زیرا داشتن موی بلند یکی از مشخصه‌های زن لک است.



منبع: هفته نامه نقد حال به قلم ثریا صفری

نکته: لازم به
ذکر است با توجه به تمامی این تک بیت ها مشخص است که این تک بیت ها لکی است نه
کردی! خانم ثریا قاسمی این تک بیت ها را به عنوان تک بیت های کردی معرفی کرده است
در صورتی که لکی بودن این تک بیت ها بر کسی پوشیده نیست. لذا جهت اطلاع از اصل
مطلب خانم قاسمی می توانید جای کلمات لک را با "کرد" عوض کنید. اما این
تغییر اصل موضوع را که این تک بیت ها لکی است را از بین نمی برد.

 

لینک      نظرات ()      

مطالب اخیر
کلمات کلیدی وبلاگ
دوستان من
لک پرس لکنا (رسانه مردم لک زبان) مرکز فایل لکستان چلسرو آنلاین میرملاس نیوز نشریه اینترنتی لکستان ملا پریشان لک شاعران لکستان فرشه لکستان دینور لکستان لک موزیک واتوره سیمره دانلود موسیقی لکی و لری شعر لکی تاسیا(حشمت آزادبخت) اشعار لکی (اسد آزادبخت) آبان لک شهر کهره رضا حسنوند(شاعران لک زبان) آساره (مریم کولیوند) لک سرای (علی اکبر دلفانی) دانلود آهنگ و کلیپ لکی کاژه (بیژن همتی) گرآو لکستان سلام رومشکو هوشنگ رئوف هلیلان بیلانگاه پدری مجتبی حسینی (موسیقی) عبدالرضا قاسمی آگر(میثم قدمی) هانا (عبدالعلی میرزانیا) لک امیر گودرز شاطری نیما پیرانی مرتضا خدایگان شعر و ادب لکی حامد رشنو زاده رامین احمدی بلوطستان چقد سخته (سمیه روزبهانی) رضا نظری مهران غضنفری شمن(میترا زینی اصلانی) مهدی گراوند محمود هواسی (شوریده دره شهر) مرید هواسی علی حسن غلامی راضیه فولادوند مسلم سبحانی کیومرث مرادی بهزاد کرم اللهی زبانشناسان آینده اخبار فناوری اطلاعات شبکه دوستان بهشت من شبکه اجتماعی ادبیات جهان